HASTA
HAKLARI VE SORUMLULUKLARI
Bir
Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda;
HASTA
HAKLARI
İnsan,
sadece insan olmasından dolayı doğuştan bazı hakları kazanarak
dünyaya adımını atmaktadır. Hak kavramı evrensel bir kavramdır.
Kısaca hak; ‘hukuk kurallarının kişilere tanıdığı yetki’
olarak tanımlanabilir. İnsan hakları ilk kez 1215 yılında
İngiltere’de tanınmıştır. Resmi olarak 18. Yüzyıl sonlarında
Amerikan Haklar Bildirgesi ve 1789 Fransız İnsan ve Vatandaş
Hakları Evrensel Bildirgesi yayımlanmıştır. Birleşmiş
Milletlerin kurulmasıyla insan hakları evrensel hale geldi. İnsan
Hakları Evrensel Beyannamesi yayınlandı. Buna göre; herkesin
özgür, onurlu, hakları bakımından eşit oldukları
belirtilmektedir.
İnsan
haklarını kısaca; tüm insanların her açıdan doğuştan eşit
ve özgür olması diye tarif etmek mümkündür. Söz konusu bu
özgürlük, başkalarının haklarına saygılı olmak ve bu hakları
çiğnememe zorunluluğu ile dengelenmiştir. Çeşitli insan hakları
bulunmaktadır. Hasta hakları da temel insan haklarından birisidir.
Hizmetten
genel olarak faydalanma
Adalet
ve Hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlık hizmetlerinden
faydalanma. Irk, dil,
din
ve mezhep, cinsiyet, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumları
dikkate alınmadan
hizmet
alma hakkı vardır.
Bilgilendirme
ve bilgi isteme
Her
türlü sağlık hizmetinin ve imkânının neler olduğunu öğrenmeye
ve sağlık durumu
ile
ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazılı isteme hakkı
vardır.
Sağlık
kuruluşunu ve personelini, seçme ve değiştirme
Sağlık
kuruluşunu seçmeye, değiştirmeye ve seçtiği sağlık tesisinde
verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya, sağlık hizmeti
verecek vermekte olan tabiplerin ve diğer sağlık çalışanlarının
kimliklerini, görev ve unvanlarını öğrenmeye seçme ve
değiştirmeye hakkı vardır.
Mahremiyet
Gizliliğe
uygun bir ortamda her türlü sağlık hizmeti almaya hakları
vardır.
Reddetme,
durdurma ve rıza
Tedaviyi
reddetmeye, durdurulmasını istemeye, tıbbi müdahalelerde
rızasının alınmasına ve rıza çerçevesinde hizmetten
faydalanmaya hakkı vardır.
Güvenlik
Sağlık
hizmetini güvenli bir ortamda almaya,
Dini
vecibeleri yerine getirebilme
Sağlık
tesisinin imkânları ölçüsünde ve idarece alınan tedbirler
çerçevesinde, dini vecibelerini yerine getirmeye hakkı vardır.
İnsani
değerlere saygı gösterilmesi, saygınlık görme ve rahatlık
Saygı,
itina ve ihtimam gösterilerek, güler yüzlü, nazik, şefkatli bir
ortamda, her türlü hijyenik şartlar sağlanmış gürültülü ve
rahatsız edici bütün etkenler giderilmiş bir sağlık hizmeti
almaya hakkı vardır.
Ziyaret
ve refakatçi bulundurma
Sağlık
tesislerince belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ziyaretçi
kabul etmeye ve mevzuatın ve sağlık tesisinin imkânları
ölçüsünde ve hekimin uygun görmesi halinde refakatçi
bulundurmaya hakkı vardır
Müracaat,
şikâyet ve dava hakkı
Haklarının
ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü başvuru, şikâyet
ve dava hakkını kullanmaya hakkı vardır.
SORUMLULUKLARINIZ
Son
dönemde hasta haklarının yanında bir de “Hasta Sorumluluğu”
kavramı ortaya çıkmıştır. Henüz bu kavramın, içeriği ve
kapsamı ortaya konmamıştır. Ancak genel olarak, hastanın bir
sağlık kuruluşuna başvurmadan ve başvurduktan sonraki süreçte
yerine getirmesi gereken ödev ve yükümlülüklerdir diye tarif
edilebilir. Hastanın sorumluluklarını boyutlandırmamız
mümkündür. Kısaca maddeler halinde
sıralayabiliriz:
1.
Genel Sorumluluklar
1.1.
Kişiler kendi sağlığına dikkat etmek için elinden geleni
yapmalı ve sağlıklı bir yaşam için verilen tavsiyelere
uymalıdır.
1.2.
Kişi uygunsa kan verebilir ya da organ bağışında bulunabilir.
1.3.
Basit durumlarda kişiler kendi bakımlarını yapmalıdır.
2.
Sosyal Güvenlik Durumu
2.1.
Hasta; sağlık, sosyal güvenlik ve kişisel bilgilerindeki
değişiklikleri zamanında bildirmek durumundadır.
2.2.
Hasta; sağlık karnesinin (BAĞ-KUR, Yeşil Kart gibi) vizesini
zamanında yaptırmak zorundadır.
3.
Sağlık Çalışanlarını Bilgilendirme
3.1.
Hasta; yakınmalarını, daha önce geçirdiği hastalıkları,
yatarak herhangi bir tedavi görüp görmediğini, eğer varsa halen
kullandığı ilaçları ve tüm sağlığıyla ilgili bilgileri tam,
eksiksiz vermelidir.
4.
Hastane Kurallarına Uyma
4.1.
Hasta; başvurduğu sağlık kuruluşunun kural ve uygulamalarına
uymalıdır.
4.1.1.
Hasta Sağlık Bakanlığı ve diğer sosyal güvenlik kurumlarınca
belirlenen sevk zincirine uymalıdır.
4.2.
Hastanın; tedavi, bakım ve rehabilitasyon sürecince sağlık
çalışanları ile işbirliği içinde olması beklenir.
4.3.
Hasta; randevulu hizmet veren bir sağlık tesisinden yararlanıyorsa
randevunun tarih ve saatine uyması ve değişiklikleri ilgili yere
bildirmesi gerekir.
4.4.
Hasta; hastane personelinin, diğer hastaların ve ziyaretçilerin
haklarına saygı göstermelidir.
4.5.
Hasta; hastane malzemelerine verdiği zararları karşılamak
zorundadır.
5.
Tedavisi İle İlgili Önerilere Uyma
5.1.
Hasta; tedavisi ve ilaçlarla ilgili tavsiyeleri dikkatle dinlemeli
ve anlayamadığı yerleri sormalıdır.
5.2.
Hastanın; tedavisiyle ilgili önerilere uyum sağlayamama durumu söz
konusu ise bunu sağlık çalışanına bildirmesi gerekir.
5.3.
Hasta sağlık bakım ve taburculuk sonrası bakım planını
beklendiği gibi doğru anlayıp anlamadığını belirtmesi gerekir.
5.4.
Hasta; uygulanacak tedaviyi reddetmesi veya önerilere uymamasından
dolayı doğacak sonuçlardan kendisi sorumludur.